Шлях да празрыстасці

Днямі, ідучы па лясной дарозе, я абмінула дзве вялікія лужыны, потым вярнулася, пастаяла каля іх і сфатаграфавала на тэлефон, дзівячыся іх адрознасці. Адна – з чыстай вадой, наскрозь празрыстай, у якой можна было разгледзець кожны апалы лісцік, убачыць на паверхні выразны адбітак неба і дрэў. Другая лужына была мутнай, зацягнутай парэпанай плеўкай, на якой ляжалі сухія лісткі. У такой вадзе нічога не пабачыш. Адбітак светлага неба быў  скажоным, няпэўным. “На беразе” той, другой, мне на імгненне здалося, што можна прайсці наўпрост па паверхні, не замачыўшы ног, настолькі шчыльнай і густой выглядала завісь. Бо хто б захацеў увайсці і скалануць увесь гэты бруд? У дачыненні да бруднай вады гэта хіба што здаровае пачуццё агіды, страх перад небяспекай, якая можа хавацца ў такой каламутнасці. А ў ваду празрыстую, наадварот, хочацца ўвайсці, цешыцца прыгажосцю і пачуццём бяспекі.  

Спатканне

Успамін з мінулага тыдня дагнаў мяне сёння, у свята Ахвяравання Пана, Стрэчання, Спаткання. Ёсць у Браславе такі прыцягальны пахам і смакам “Булкін дом”, паўз якога я хадзіла-хадзіла і ўрэшце зайшла за вось гэтым неймаверна смачным смятаннікам. Прыдумалі ж форму, як човен ) І сёння, задаючыся пытаннем: як Сімяон пазнаў у святыні Езуса на руках у Марыі, вяртаецца на памяць той прыцягальны пах хлеба, які не зблытаеш ні з чым. Як часта людзей прыцягвае штосьці ў святыню, у касцёл, царкву, хрысціянскую супольнасць – нейкая надзея на наталенне голаду, на адшуканне таго, чаго прагне душа… Зусім як водар хлеба, што абяцае штосьці добрае і істотнае для жыцця. І Сімяон скрозь доўгія гады імкнуўся ў святыню, а ў той дзень Спаткання ўбачыў, дакрануўся, узяў на рукі і ў сэрца самога Бога. Аднак, ці не адыходзяць людзі (мы, я) расчараванымі, бо Спаткання не адбываецца? Хіба Бог дае зманлівую надзею? Штосьці, пэўна, залежыць ад “наведвальніка”: колькі ён можа і хоча змясціць святла і ежы. Бо можна пакласці чалавека ля крыніцы, але не прымусіш піць. Аднак горш, калі тыя, хто ўжо знаходзіцца ў святыні, і самі не ідуць на Спатканне і робяцца перашкодамі для іншых… Заклік да рахунку сумлення? І так, і не, бо ўспамін пра той цудоўны смак з Бласлава хутчэй заклікае цаніць важнасць асабістай сустрэчы з Езусам, каб, спазнаўшы яе жыццядайнасць, пажадаць яе і для іншых. Не толькі ў святыні, але ўсё ж асабліва там.

Мова радасці

 

Гімн «Магніфікат» хрысціяне з пакалення ў пакаленне спяваюць разам з Марыяй. Словы яго поўняцца зместам, які адкрываецца не адразу і не да канца, але ў радасці, якая пераліваецца ў радках, памыліцца немагчыма.

«Велічае душа мая Пана, і ўзрадаваўся дух мой у Богу, маім Збаўцу» — гэтая радасная плынь, здольная падхапіць ледзь не кожнага за сабою, мае свой выток ва ўдзячным сузіранні таго, што «ўчыніў Усёмагутны». Марыя глядзіць у мінулае і ў той жа час думкамі ахоплівае ўсе пакаленні, дзівіцца Божым справам у сваім сэрцы і ва ўсім свеце, схіляецца перад Богам і захапляецца Яго моцаю і міласэрнасцю. Ці стала Марыя нам блізкаю настолькі, каб адчуваць Яе хваляванне? Мы просім Яе заступніцтва, клічам, тулімся, дзякуем, але ці імкнемся пазнаваць Яе лепш?

Евангеліст Лука адкрывае нам сцэну Звеставання, у якой Марыя прамаўляе ўсёю сваёю істотаю Богу «так». Але згаджацца з Божаю воляю Марыя павінна была навучыцца значна раней, а значыць, Яна адрознівала Божы голас сярод гаманы свету і невымоўных рухаў сэрца, хоць была юнаю, як кажа Традыцыя. Калі б і мы ўсур’ёз захацелі навучыцца слухаць і быць паслухмянымі Богу, то менавіта з радасці давялося б пачынаць. «Давялося б», бо не так лёгка даецца нам радасць. Паскардзіцца, зажурыцца, задумацца над сваёю доляю неяк само сабою атрымліваецца, а вось выбраць радасць і не ўцячы ў звыклае сутонне маркоты — справа не такая простая.

Так, Божая мова — мова радасці, у першую чаргу. Яна не заўсёды афарбаваная ў веся­лосць і лёгкасць, але нясе спакой, схаваны ў Божым запрашэнні, як прадчуванне, што споўніцца жаданне сэрца. Марыя пачула яго і прыняла: «Няхай мне станецца…»

Людзям уласціва нават хвілінную невядомасць адразу ж запаўняць трывогаю і страхам, а што ўжо казаць пра выбар, які паўплывае на ўсё жыццё! На першы погляд, большая радасць павінна мясціцца ў той прапанове, дзе больш бяспекі, адназначнасці, але насамрэч так ёсць нячаста. Дарэчна будзе скарыстацца сваім досведам прыняцця рашэнняў, азірнуцца на свае скрыжаванні і альтэрнатывы. Ці часта нам хапала смеласці выбраць тое, што было па сэрцы і потым прынесла трывалую глыбокую радасць і спакой? Добрыя рашэнні сапраўды часта звязаныя з пераадольваннем перашкодаў. Выбар Божай волі не заўсёды лягчэйшы, але і неабавязкова непрыемны. Часцей ён незразумелы, але ў нейкім таямнічым сэнсе — прыняты сэрцам. Чаму толькі грэх лічыцца прывабным? Няўжо прыгажосць, чысціня, дабро страцілі сваю прыцягальнасць?

На жыццёвыя раздарожжы лепш вяртацца думкамі разам з Маці Божай. Яна – заўсёды юная Сталіца Мудрасці — паказвае, як выбіраць не з прымусу (знешняга ці ўнутранага), не дзеля таго, каб дагадзіць, улагодзіць кагосьці, а слухаючы, што Бог дае як радасць для духу. Больш за тое, Марыя, шчаслівая ў сваёй вялікай веры ў тое, «што збудзецца, сказанае Панам», вучыць захоўваць вернасць той радаснай згодзе. Святы Базыль трапна заўважыў, што нават да найвялікшай на свеце радасці дамешваецца смутак...

Можна спытацца, ці відавочнаю была Яе радасць, калі Яна ўбачыла першую рэакцыю свайго Юзафа? Калі разгублена разважала словы Езуса-падлетка, вяртаючыся ў Назарэт пасля трохдзённых пошукаў? Калі не ведала, якім чуткам пра Езуса ўрэшце верыць? Калі выходзіла да Яго на Крыжовы шлях? Напэўна, не. Але ці прамяняла б Яна гэты шлях на любы іншы?

Яе крокі нячутныя, але ласкам і дабротам, выпрашаным у Бога, няма ліку і меры. Яна заўсёды выходзіць на шлях цярпення кожнага свайго дзіцяці, і гэта таксама выбар Яе сэрца. Благаслаўлёны выбар, які падабаецца Пану!

Спачатку апублікавана тут: https://ave-maria.by/faith/bible/2282-mova-radastsi

Верш аб Найсвяцейшым Сэрцы Езуса

Пераклад верша а. Майка Марцінэза SJ "Найсвяцейшае Сэрца Езуса, дапамажы мне пражываць (а не проста чытаць) Святое Пісанне".

Немагчыма пераацаніць значэнне сэрца ў юдэа-хрысціянскіх пісаннях. Слова “сэрца” сустракаецца 858 разоў у Старым Запавеце і 156 разоў у Новым Запавеце. Без сумневу, нашыя сэрцы займаюць цэнтральнае месца ў таямніцы таго, хто мы ёсць. Яны месцяць у сабе шмат адказаў – і бясконца больш пытанняў.

Падчас маіх 30-дзённых ігнацыянскіх рэкалекцый у навіцыяце мяне захапіў адзін вобраз – Найсвяцейшае Сэрца Езуса. З Найсвяцейшым Сэрцам я заўсёды пачынаў і заканчваў усе мае разважанні. Калі я маліўся з дапамаогай сваёго ўяўлення, Хрыстус мог вырваць Сваё сэрца з грудзей і працягнуць яго мне. Тады я вымаў сваё сэрца і працягваў Яму. А мая малітва  была сузіраннем працэса павольнага зліцця нашых сэрцаў на працягу рэкалекцый. Да канца рэкалекцый я ўжо не мог адрозніць, якая частка сэрца належыць мне, а якая Богу. Хаця было страшна “страціць” сваё сэрца (Мц 10, 39), адначасна было радасна “здабыць” сэрца Хрыста! (Гал 2, 20)

Гэты верш адкрывае, як глыбока пашана Найсвяцейшага Сэрца ўкаранёная у Святым Пісанні, і агучвае жаданне нашых сэрцаў не проста чытаць, але жыць Святым Пісаннем.

Скарга ў цемрадзі

Пс 88 (87), 2-14

Пане, Божа збаўлення майго, удзень і ўначы клікаў я перад Табою.
Няхай мая малітва дойдзе да Твайго аблічча, схілі вуха  сваё да крыку майго.

Бо душа мая насыцілася няшчасцямі, і жыццё маё наблізілася да адхлані.
Мяне залічваюць да тых, хто сыходзіць у магілу, я стаў быццам чалавек, пазбаўлены сілы.

Паміж мёртвымі я пакінуты, як забітыя, што спяць у магіле,
пра якіх Ты больш не ўспамінаеш, яны адкінутыя ад Тваёй рукі.

Ты паклаў мяне ў глыбокім доле, у змроку і ў бездані.
Спачыла на мне Твая лютасць, і ўсе хвалі Твае Ты спаслаў на мяне...

Штодня я клічу Цябе, Пане, да Цябе працягваю рукі мае.

Ці ж памерлым Ты учыніш цуды? Ці ж мёртвыя ўстануць і будуць славіць Цябе?

Ці ў магіле абвяшчаецца Твая міласэрнасць, і праўда Твая ў месцы згубы?
Хіба ў цемры пазнаюць Твае цуды, і ў краіне забыцця Тваю справядлівасць?

Але я клічу Цябе, Пане, і раніцай мая малітва Цябе сустракае.
Чаму адкідаеш, Пане, душу маю, хаваеш аблічча сваё ад мяне?..

Гэта ўрывак псальма, апошнім словам якога на розных мовах гучыць слова "цемра". А першым словам – "песня". Спяваная скарга, бярэма змрочных вобразаў, цэлы спіс абвінавачванняў у адрас Бога. Крычу днём і ноччу – а Ты ці чуеш? Жыццё ледзь тлее, туляюся на мяжы паміж гэтым і тым светам, Ты выпусціў мяне з рук, і я качуся глыбока-глыбока, у самы дол, які не мае дна, у бездань... Хіба адгэтуль Ты спадзяешся пачуць хаця б слова праслаўлення? Хіба здані побач са мной чакаюць Тваіх цудаў, міласэрнасці, праўды? Пакінуў, схаваўся, расцярушыў сяброў і знаёмых, каб нікога не было са мной побач. Клічу Цябе... А навокал цемра...

Хтосьці ў старадаўнія біблійныя часы мог спяваць аб гэтым. Цяпер часцей скрып, стогн, немы крык. Няма ні голасу, ні слоў, каб выказаць Богу хаця б штосьці з той цемры, аб якой спявае псальміст і якая так знаёмая ўсім пакаленням. 

"У мілосці – святое маўчанне..."

...радок з верша Дануты Бычэль, напісанага ў ліпені мінулага году. Я вяртаюся ў думках час ад часу да яго духоўнай глыбіні, да сугучнасці ягонага зместу з тым, што адбываецца на ігнацыянскіх рэкалекцыях, з тым, што дасведчыла сама. У самым пачатку хацелася б адзначыць, што мае разважанні не носяць "рэкламнага характару", бо практыкавацца восем дзён у маўчанні і цішы не ўсім адпавядае і падыходзіць, кожнага чалавека Святы Дух вядзе па-свойму.

Чытаючы верш спадарыні Дануты, я з удзячнасцю кранаюся слоў і вобразаў, дзівячыся, што напісаны ён быў у той час, калі праходзілі рэкалекцыі ў Навагрудку летась, а сёлета чарговыя распачнуцца якраз пасля ўрачыстасці Унебаўзяцця Найсвяцейшай Марыі Панны.  

Імёны Бога ў Старым Запавеце

Sieger Köder "Майсей"

          У біблійным свеце любое імя сутнасна спалучаецца з ідэнтычнасцю людзей і багоў. У тагачасным асяроддзі імя сведчыць аб існаванні, уладзе і моцы боства, таму вымаўленне імя з’яўляецца крыніцай благаслаўлення або няшчасця. Той, хто ведае імя чалавека ці боства, мае магчымасць уступіць у адносіны, можа звяртацца з просьбай і спадзявацца на яе спаўненне, а гэта, у сваю чаргу, дае пэўную ўладу над чалавекам ці богам. Спроба скарыстацца гэтай уладай праз магію зводзіць адносіны да маніпулятыўных спроб панаваць над іншым. Такія меркаванні непарыўна звязаныя з запаведдзю Дэкалога “Не ўжывай імя Пана Бога твайго дарэмна, бо Пан не пакіне без пакарання таго, хто ўжывае імя Ягонае дарэмна” (Зых 20,7). Такім чынам, увесь біблійны дыскурс адносна імёнаў Бога трэба ўспрымаць у кантэксце, па-першае, павагі да імя, увогуле ўласцівай народам Блізкага Усходу, і, па-другое, надзвычайнага значэння, якое мела для людзей веданне асабістага імя Бога.

На прыкладзе галінак

Здзівілася сама, спыніўшыся на гэтым фрагменце Евангелля паводле Марка, бо звычайна ў тэксты, на мой пошляд, складаныя, не вельмі люблю заглыбляцца.

Езус сказаў сваім вучням: 

У тыя дні 

пасля таго ўціску 

зацьміцца сонца, 

і месяц не дасць святла свайго. 

І зоркі будуць падаць з неба, 

і сілы нябесныя пахіснуцца.

Тады ўбачаць Сына Чалавечага, які будзе ісці на аблоках з вялікай сілай і ў славе. Ён пашле тады Анёлаў сваіх і збярэ выбраных сваіх ад чатырох вятроў, ад краю зямлі да краю неба.

Вучыцеся на прыкладзе смакоўніцы: калі галінка яе становіцца ўжо мяккай і распускаецца лісце, ведаеце, што блізка лета. Так і вы, калі ўбачыце, што адбываецца гэта, ведайце, што блізка Ён, пры дзвярах.

Мк 13, 24–29

 

"У тыя дні пасля таго ўціску..." Знарок так было задумана ці не, але гэтыя радкі ўспрымаюцца як паэзія. І паміж іх гучыць штосьці большае, скіраванае кожнаму пакаленню і кожнаму слухачу асабіста. "Пасля ўціску" – не падчас, але як тое, што натуральным чынам наступае па шэрагу іншых падзей. Ператрываўшы ўціск, застаешся ў поўнай разгубленасці. Былыя заняткі не прыносяць "сонца", інтуіцыя змоўкла на пару з розумам, ніякі пробліск не асвятляе шлях, колішнія "зоркі" абрынуліся долу, згубіўшы свой аўтарытэт, і няма сіл рухацца далей. Бо сілы, якія насамрэч і былі "з вышыні", пахіснуліся, нібы нейкі выбух разнёс іх на кавалкі. 

Узрастаючая няспыннасць

Валадарства Нябеснае падобнае на тое і на гэта, як у прыпавесцях тлумачыць Езус: вось, напрыклад, і як дрэва расце, і як хлеб заквашваецца. Прыгожыя вобразы, штосьці ў іх паэтычнае, жывое. Дрэва, якое ўвайшло ў сілу і прытуліла на галінах птушыныя гнёзды, цеста, гатовае да выпякання, абуджаюць нейкую радасць: адбылося штосьці добрае і слушнае.

Потым Езус параўноўвае Валадарства з людзьмі, што мяне здзіўляе па праўдзе. Нават  падзагаловак гэтым прыпавесцям дадзены з іншым акцэнтам: "Прыпавесць пра скарб і пярліну"

Валадарства Нябеснае падобнае да скарбу, схаванага ў полі, які знайшоў чалавек і ўтаіў. У радасці ад гэтага ён ідзе і прадае ўсё, што мае, і купляе гэтае поле.
Яшчэ Валадарства Нябеснае падобнае да купца, які шукае прыгожых пярлін. Знайшоўшы адну каштоўную пярліну, ён ідзе і прадае ўсё, што мае, і купляе яе. (Мц 13, 44-46).

Я і разважала звычайна пра каштоўнасць знаходак і захапленне шукальнікаў ды пра тое, дзеля чаго яны ўсё прадаюць, што маюць... Пакуль не затрымалася над пытаннем: а навошта ўсё ж было купляць цэлае поле? Скарб жа, лічы, у руках. І паглядзеўшы на купца, у якога сапраўды ў руках спачывае тая самая пярліна, адчула, як ён з усмешкай адмоўна пахітаў галавой: не, ён не перастане шукаць, знайшоўшы адну незвычайную. Ён, які толькі што прадаў усё, што меў, які пачне цяпер усе свае гандлёвыя справы з нуля, адначасова не думае спыняцца ў дбайных пошуках новых пярлінаў. Езус не кажа, што няма яшчэ прыгажэйшых, яшчэ каштоўнейшых.

Крышынкі тыя

Немагчыма ведаць, што адбываецца ў духу чалавека, калі ён становіцца ахвярай несправядлівасці, ахвярай у найбольш сціслым значэнні – ідзе на смерць. Да нас зрэдчас даходзяць апошнія словы, жэсты. Нам застаюцца здагадкі. Гэта адбываецца побач, цяпер, адначасова з тымі справамі і падзеямі, з якіх складаецца нашае ўласнае жыццё.

І ў сённяшняй урачыстасці Цела і Крыві Хрыста паўстае той самы вечар, той парог, на якім Езус, ведаючы, што Яго чакае страшная смерць, раздае Сябе як крышынкі хлеба, дзеліць на глыткі віна паміж тымі, хто застаўся пры Ім. Евангелісты захавалі для нас месца, словы, звароты, нават пачуцці, якія тады праявіліся. "Ніхто не мае большай любові за тую, калі хто жыццё сваё аддае за сяброў сваіх", – сказаў Ён. Ад пачатку – любоў, затым сяброўства, жыццё, якое аддаецца за кагосьці, да не так, што за таго, хто годны такой ахвяры, але за названага сябрам. Хіба той, хто кладзе сваё жыццё, не свабодны называць сваімі сябрамі ўсіх, каго захоча? Якая вялікая таямніца ў гэтым Хрыстовым жаданні ўзняць кожнага, наблізіць, напоўніць... І, здаецца, яно абрынаецца разам з Яго смерцю ў нябыт, у немагчымасць, дарэмнасць, а тыя "сябры" з Апошняй вячэры адчуюць гэтае двукоссе і гэтую пустку так востра. А колькі тых, якія ўвогуле жывуць, як жылі, нават не ведаючы, што за іх заплачана так дорага. 

Свята "Божае Цела" са сваімі алтарыкамі, пялёсткамі, ідэямі для ўпрыгожвання, прагай выйсці за касцёльныя муры, на першы погляд, дэманструе не заўсёды зразумелы трыумф, нейкае жаданне "кінуцца ў вочы", аднак, сутнасць усё ж у іншым: ва ўшанаванні той любові, якую меў (і мае) Езус да людзей; ва ўдзячнасці за Яго ахвяру, за Яго жаданне прыйсці ў целе і крыві не на імгненне ў гісторыі, але застацца да сканчэння веку; ва ўзаемнасці, якой Ён так чакаў і чакае; ва ўпэўненасці, што Ён разумее тых, хто ідзе Яго шляхам.

І Ён увайшоў, каб застацца з імі

А Ён сказаў ім: «Пра што гэта вы размаўляеце паміж сабою?» І яны спыніліся, поўныя смутку. Адказваючы, адзін з іх, па імені Кляоп, сказаў Яму: «Ты, адзін з тых, хто прыйшоў у Ерузалем, і не ведаеш, што там сталася ў гэтыя дні?» Ён спытаў іх: «Што?» Фрагмент з Лк 24, 13-35

Выходзячы ў малітву, нібы ў дарогу з шумнага Ерузалема, які віруе ад навінаў, меркаванняў, супярэчнасцяў, ідзеш у цішыню і знешнюю нерухомасць. Унутры не замірае плынь унутранай размовы аб тым, што сталася, што будзе, што рабіць... Але побач нехта пытаецца аб відавочным – дык і што там было? 

Малітва дзіцяці за бацьку

Дарагі святы Юзаф,

дапамажы майму таце быць добрым бацькам.

Дапамагай яму, калі ён стомлены,

калі хвалюецца,

калі спяшаецца.

Дай яму гонар за працу і

крыху больш часу на вясёлы адпачынак.

Дапамажы мне паказаць майму таце,

як моцна я яго люблю.

Амэн. 

 

Крыніца: For My Father. A Child's Prayer

Крыху пра сябе

Бог дзейнічае праз людзей. Вядома, не толькі, але праз людзей Ён любіць, клапоціцца, спачувае, спадарожнічае, падказвае. Праўда і тое, што, паколькі гэта ўсё робіцца праз людзей звычайных і грэшных, гэтыя падказкі не заўсёды такія тактоўныя, каб нам падабацца.

Рукі бацькоў прыносілі, а потым прыводзілі мяне ў касцёл у Астраўцы з самага ранняга дзяцінства. Я была падлеткам калі ў Ашмянах аддалі касцёл, спачатку адну бочную наву. Менавіта ксяндзы-салезіяне пачалі там працаваць і аднаўляць будынак і парафію. Мая старэйшая сястра стала тады арганісткай. Памятаю, як уразіў мяне вялікі абраз Маці Божай Успамогі Хрысціянаў на блакітным фоне ў той наве, дзе ніяк не змяшчаліся парафіяне. Калі я праз некалькі год стала вучыцца ў Ашмянскім тэхнікуме, то ў парафію якраз прыйшлі дыяцэзіяльныя святары, але ў моладзі ўжо была трывалая традыцыя збірацца ў араторыі, маліцца, дапамагаць, размаўляць, ладзіць святы і г.д. З вялікай цеплынёй успамінаю тыя часы.

У адным пытанні цэлы скарб

Калі пасля маразоў прыйшла адліга, асфальт на дарогах не вытрымаў. Еду звыклымі маршрутамі і бачу гэтыя яміны, расколіны, нечаканыя асфальтавыя "хвалі". Так і ў нашых душах ад перападаў болю і радасці, жаху і цеплыні ўтварыліся маршчыны і раны, глыбіню якіх мала хто бярэцца даследваць.

Ва ўрыўку пад назвай "Суцішэнне буры" ў Евангеллі паводле Марка (Мк 4, 35-41) ёсць "да" і "пасля". Да пераправы на другі бераг ёсць мноства народу, прыпавесці і іх тлумачэнне. Вечар. 

Лепшае заўтра залежыць ад нас цяперашніх

Новая энцыкліка папы Францішка “Fratelli tutti” (“Усе браты”), выдадзеная ў кастрычніку бягучага года, мае шмат аспектаў, карысных і каштоўных для разважання ў наш час. Аднак у канчатковым рахунку яна прапануе задумацца аб будучыні грамадства. Якая будучыня магла б стаць натхненнем для нашых высілкаў і адрачэнняў? Дзеля чаго ўсе мы нешта робім, змагаемся, ахвяруем сабой? 

Жыццё ў рэжыме “тушэння пажараў” – вырашэння пільных пытанняў, якія навальваюцца адно за адным, – зусім не спрыяе пошуку адказаў на іх. І усё ж, варта час ад часу прыпыніцца і паглядзець на некалькі крокаў наперад, паразважаць, чаму адзіным выйсцем для чалавецтва Святы Айцец бачыць паўсюднае братэрства.
   
У першым раздзеле энцыклікі папа Францішак прапануе свайго роду дыягностыку становішча сучаснага свету, як заўсёды дакладную і праніклівую. А перад тым, як указаць на спосабы вырашэння праблем, ён запрашае засяродзіцца на прыпавесці пра міласэрнага самараніна. Менавіта падчас чытання гэтага раздзела са мной здарыўся выпадак, на які я, напэўна, не звярнула б увагі, калі б не словы Папы, над якімі якраз спынілася…

Невыпадковыя наведнікі

Першымі прыйшлі бліжэйшыя – жыхары Бэтлеема, загартаваныя сонцам, дажджом і ветрам пастухі авечак. Здаецца, яны толькі і чакалі, каб споўнілася прароцтва аб іх маленькім Бэтлееме, які "нічым не меншы сярод гарадоў Юды". Анёлы пяюць – і яны згаджаюцца, бягуць, знаходзяць.

Мудрацы "чытаюць" неба, дакладнасць якога ніколі не падманвала іх. Святло заззяла – і яны пайшлі за ім, хоць, магчыма, яно было бачнае толькі іхнім сэрцам. "Ідзіце, старанна шукайце і паведаміце мне", – настаўляе іх Ірад. Але яны і без яго шукалі старанна, а больш, чым чалавечым словам, давяралі знакам і снам. 

"Увайшоўшы ў дом, яны ўбачылі Дзіця з Марыяй, Маці Яго, і ўпалі, і пакланіліся Яму", – напісана ў евангеліста Мацвея. І вось тое, што яны "ўвайшоўшы, убачылі", адлюстравана на незлічонай колькасці абразоў Багародзіцы з маленькім Езусам. Аднак рэальнасць Божай прысутнасці, якую перажылі мудрацы, не перадаецца праз позірк, кінуты на абраз, які з'яўляецца толькі напамінам, што запрашэнне дасланае, святло не згасла, і не трэба спыняцца ў дарозе. Немагчыма "апынуцца" выпадкова там, дзе Бог чакае на сустрэчу, хоць гэтае месца можа быць зусім нечаканым. 

Інтэрвенцыя

Чакаючы прыйсця Збаўцы, часам вельмі зразумелымі робяцца спадзяванні габрэяў на Месію моцнага і ваяўнічага. Няхай бы ўжо прыйшоў і "разабраўся" з гэтым светам пануючай несправядлівасці. Аднак жа Ён уваходзіць як дзіця, і Яго самога трэба абараняць, думаць, чым карміць і як гадаваць. Мы спадзяемся на сілу, а Ён выбірае даверыцца простым непрыкметным людзям. Вось дык умяшанне Бога ў гісторыю. Пэўнае здзіўленне ў большай ці меншай ступені ахінае нас кожныя Каляды.

Але сёлета ўявіць, што ў прэзідэнцкі палац прыбываюць дэлегацыі знакамітых мудрацоў ці паслоў, каб распытацца, дзе б гэта выказаць пашану нованароджанаму каралю, якога сотні год чакала зямля, – асабліва яскравы досвед. Уявіць, што пакуль усё ў сталіцы ідзе, як звычайна, дзесьці ў маленечкім гарадку на поўначы краю падрастае маленства ў звычайнай сям'і. Катаецца з горак, смяецца, гладзячы катоў, глядзіць мульцікі, просіць тату падняць яго вышэй, абдымае маму... І каб ён выжыў (пасля візіту ў палац тых гаваркіх замежных гасцей), бацькі павінны вывезці яго цішком за мяжу. А калі ён толькі-толькі пачне лячыць, суцяшаць, вучыць, – яго ўжо не ўратуе нават высокапастаўлены... пракуратар, скажам. Чаго б чакалі ад Богам, Ён робіць па-свойму і робіць дабро. І так дагэтуль і цяпер – сярод цемры свецяцца іскры і агеньчыкі дабра. Дзіўна гэта ўсё сапраўды.

Заклік і адказ

Евангеллі аб сустрэчы з Езусам Хрыстом часта гаворыцца адным кароткім сказам, фразай ці нават словам. Але як шмат за імі хаваецца сэнсу! Вось, напрыклад, эпізод сустрэчы Мацвея з Езусам:  

“Калі Езус адыходзіў адтуль, убачыў чалавека, які сядзеў на мытні, якога звалі Мацвей, і сказаў яму: «Ідзі за Мною». Той устаў і пайшоў за Ім” (Мц 9, 9).

Гэтае здарэнне адбываецца адразу пасля аздараўлення паралізаванага, якому Езус сказаў: “Ідзі дадому”. “Той устаў і пайшоў дадому. А людзі, убачыўшы гэта, спалохаліся і праславілі Бога, які даў такую ўладу людзям” (Мц 9, 7–8).

Аповед пра Мацвея пачынаецца словамі “Калі Езус адыходзіў адтуль…”. Адыходзіў ад дома, дзе падняў на ногі паралітыка, ці адыходзіў у іншы горад, невядома, але знаходзіўся ў руху. Дарэчы, і вакол Яго ўсё прыйшло ў рух: з трымценнем у сэрцы людзі праслаўлялі Бога, бо сталі сведкамі ці пачулі пра цуд аздараўлення безнадзейна хворага чалавека.

Захаваць давер і рэшткі ўстойлівасці

Sieger Köder

Успомнілася выгнанне злых духаў з таго бедака з Гадары (Мк 4,35-5,20). Калі б Евангеллі не захавалі, то нічога пра гэта не было б вядома. Ні пра жаданне Езуса плыць, ні пра жахлівы вецер, ні пра легіён духаў і вызваленне аднаго чалавека (нават дзіўна, чаму менавіта яго).

Езусу трэба было дайсці да таго апантанага, як, зрэшты, і да кожнага з нас, не зважаючы на перашкоды, нязначнасць асобы "ў глабальным маштабе", страшэнны супраціў знешніх абставін. Езусу "трэба быць" то ў адным горадзе, то ў іншым, то на гэтым беразе, то на другім... А вучням – як плыць у гэтай нялюдскай буры, сапраўды?

За што хапацца, невядома, усё падводзіць, як на карціне Кёдэра: зламаная мачта і вясло, поўна вады... І хтосьці, нарэшце, хапаецца за Настаўніка: не спі, не спі! Мы ўжо на парозе... ды нават ужо далёка за парогам сваёй трываласці. І якая нам справа, што недзе б'ецца аб скалы чалавек? Толькі потым уцямім, што ў ім унутры бушавала гэткая ж бура без промня святла і спакою.

Езус супакойвае вецер і мора, вяртае чалавеку свабоду ад легіёну нячыстых духаў.

І кажа вяртацца назад, бо ўжо памірае дачушка Яіра. Вучні зноў сядаюць у патрапаны човен і плывуць на "другі бераг" Галілейскага мора.

Дагэтуль так і невядома, каго дасягае Езус праз кожнага з цяперашніх вучняў. Навошта выбірае іх ненадзейныя чаўны, іх (нашы?) слабыя нервы, баязлівыя душы, нязграбныя рухі? Вось, яны глядзяць у вочы камер на сваіх тэлефонах і патанаюць у страху перад гэтым сучасным лічбавым морам, у якое вымушаныя выплыць, каб знайсці той невядомы бераг, дзе нейкі няшчасны паклікаў Пана, і Ён спяшаецца з дапамогай. Што ж, калі Ён пакуль спіць на ўзгалоўі? Няхай сабе...

Сам-насам з Богам. Каштоўнасць маўчання паводле св. Яна Паўла ІІ

Разам з жаданнем штосьці напісаць пра св. Яна Паўла ІІ кожны раз узнікае разгубленасць: а што я ўвогуле ведаю пра яго? Біяграфію больш-менш? У памяці паўстае постаць Папы на кадрах тэлевізійных трансляцый, натоўпы, якія яго атачалі, фразы, што сталі крылатымі…

Нядаўна мне на вочы трапіла кароткае відэа сустрэчы папы Яна Паўла ІІ з моладдзю ў Кракаве (Польшча) падчас пілігрымкі ў 1979 годзе. У самым пачатку ён сказаў: “Я ўсё думаю, што азначаюць гэтыя апладысменты?”. Напэўна, Ян Павел ІІ ведаў, што такое энтузіязм, захапленне і радасць сустрэчы. Але, здаецца, чакаў большага, і не толькі ад тых маладых людзей, але ад усіх, з кім спатыкаўся: разумення і дзейснай падтрымкі, супрацоўніцтва ў служэнні Богу і людзям.